DNB: AI biedt kansen voor economie, maar succes komt niet vanzelf

Nederland beschikt over een gunstige uitgangspositionering dankzij een sterke digitale infrastructuur, een hoogopgeleide beroepsbevolking en een grote kennisintensieve dienstensector. Nederlandse bedrijven behoren bovendien tot de Europese koplopers in het gebruik van AI. De implementatie groeit echter niet overal even snel. Vooral grote bedrijven en digitale sectoren lopen voorop, terwijl kleinere bedrijven en sectoren zoals de bouw, de horeca en het transport achterblijven. Volgens het DNB onderzoek (PDF) kunnen juist mkb-bedrijven baat hebben bij software en clouddiensten om specialistische kennis toegankelijk te maken, al ontbreekt het hen vaak aan tijd en expertise om werkprocessen aan te passen.

Toegang tot technologie en veranderend werk

Om de macro-economische voordelen van AI te benutten, is betrouwbare en betaalbare toegang tot AI-modellen, data en computerkracht essentieel. DNB benadrukt dat Nederland niet zelf de meest geavanceerde modellen hoeft te ontwikkelen, maar dat afhankelijkheid van enkele grote technologiebedrijven of landen moet worden voorkomen. Europese samenwerking op het gebied van cloud- en datainfrastructuur kan alternatieven bieden en verhinderen dat bedrijven vastzitten aan één leverancier.

Daarnaast heeft de opkomst van AI gevolgen voor de arbeidsmarkt. De technologie hoeft niet per definitie te leiden tot minder banen, maar de inhoud van werk zal wel veranderen. DNB adviseert werkgevers om werknemers vroegtijdig te betrekken bij keuzes over AI-toepassingen en afspraken over om- en bijscholing vast te leggen in cao's. Zodra blijkt dat een overstap naar ander werk noodzakelijk is, moet begeleiding via scholing en loopbaanadvies starten voordat banen verloren gaan.

Dynamiek in het bedrijfsleven en impact op inflatie

De maatschappelijke winst van AI hangt volgens de centrale bank ook af van de mate waarin de economie dynamisch kan meebewegen. Het beleid moet voorkomen dat arbeid en kapitaal vastblijven zitten bij minder productieve activiteiten. Dit vraagt om het kritisch beoordelen van regelgeving die de oprichting, groei, krimp of opheffing van bedrijven belemmert, evenals een beter functionerende Europese kapitaalmarkt voor groeifinanciering.

Tot slot volgt DNB de invloed van AI op de inflatie. Op korte termijn kunnen grote wereldwijde investeringen in chips, datacenters en het elektriciteitsnet de kosten opdrijven en zo de inflatie aanjagen. Op langere termijn kan AI de prijsdruk juist verlagen doordat werknemers productiever worden en bedrijven goedkoper kunnen produceren. Deze dubbele werking maakt het beoordelen van het economische beeld voor centrale banken complexer, waardoor DNB zowel de investeringen als de daadwerkelijke opbrengsten nauwlettend blijft monitoren.