Russisch netwerk probeerde rellen in Frankrijk te misbruiken voor desinformatie
Een Russisch geheim netwerk probeerde de rellen van vorige maand in Frankrijk uit te buiten door op sociale media ongecontroleerde immigratie als oorzaak van de onrust aan te wijzen en de regering af te schilderen als machteloos. Dat blijkt uit een intern beoordelingsrapport van de Europese Unie. Uit een tweede, door het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken opgestelde analyse volgt dat ook accounts die gelieerd zijn aan Israël en aan de Amerikaanse MAGA-beweging negatieve verhalen over de rellen verspreidden, en de onrust koppelden aan radicale islam en migratie.
Dit meldt Reuters op basis van bronnen. Beide documenten zijn niet openbaar. Volgens Europese desinformatiespecialisten laten ze zien hoe externe partijen de binnenlandse onrust in Frankrijk voor eigen politieke doelen proberen te gebruiken. Reuters kon de beweringen in beide rapporten niet zelfstandig controleren.
Vorige maand braken in steden door heel Frankrijk rellen uit. Betogingen tegen stijgende kosten van levensonderhoud en afnemende publieke voorzieningen liepen in sommige plaatsen volledig uit de hand, in wat een van de ergste geweldsgolven van de afgelopen decennia wordt genoemd.
Valse video’s als nieuwsberichten
De EU-analyse beslaat de periode van 7 tot en met 21 oktober. Daarin staat dat het Russische netwerk Operation Overload video’s verspreidde waarin westerse media werden nagebootst en die op Franse kijkers waren gericht. In een deel daarvan werd ten onrechte beweerd dat migranten betogers hadden verkracht of dat terreuraanslagen op handen waren. Rusland wilde volgens het document de Franse leiding afschilderen als zwak en steeds autoritairder.
De opstellers concluderen dat er geen aanwijzingen zijn dat Moskou of andere partijen de protesten hebben aangezwengeld of verergerd. Zij omschrijven de activiteiten als het opportunistisch uitbuiten van onrust.
Operation Overload is volgens de EU sinds september 2023 actief. Het netwerk richt zich op westerse publieke figuren, instellingen en media, om hen en hun steun aan Oekraïne in diskrediet te brengen. Ook probeert het de Europese steun aan Oekraïne te ondermijnen door te beweren dat Europese regeringen Oekraïne belangrijker vinden dan binnenlandse problemen.
Het Britse Institute for Strategic Dialogue beschreef de operatie vorig jaar als een aanhoudende, grootschalige Russische informatieoperatie. Daarbij worden nepnieuwsvideo’s gemaakt, stemmen van deskundigen met kunstmatige intelligentie nagebootst, krantenkoppen vervalst en beelden gemanipuleerd. Het netwerk springt volgens het instituut van land naar land om crises en debatten uit te buiten. De Franse waakhond Viginum publiceerde in 2024 een uitgebreid rapport over Overload en vergelijkbare Russische operaties. Franse functionarissen stellen dat zulke netwerken opduiken bij protesten, verkiezingen en andere gelegenheden om Frankrijk te beschadigen.
Berichten van MAGA- en Israëlische accounts hadden groter bereik
Het Franse ministerie stelde vast dat de tien meest bekeken berichten over de onrust op X uit prorussische kringen tussen 16 en 18 oktober samen 2,8 miljoen weergaven kregen. Berichten van MAGA-gelieerde functionarissen, media en influencers haalden in dezelfde periode met hun tien meest bekeken berichten meer dan 49 miljoen weergaven. Bij Israëlische functionarissen, overheidsaccounts, media en influencers ging het om meer dan 35 miljoen weergaven.
Elina Treyger, senior politicoloog bij de Amerikaanse denktank RAND Corporation, zegt dat dergelijke campagnes een langzame strijd om verhalen voeren, die na verloop van tijd kan bepalen hoe westerse democratieën in Europa en daarbuiten worden gezien. Volgens haar voeden ze een anti-immigratiebeweging die Europese kiezers richting de politieke uitersten duwt.
Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde niet op een verzoek om commentaar. In augustus wees woordvoerder Maria Zakharova beschuldigingen van een Franse overheidsinstantie af dat Rusland desinformatie verspreidt over de Franse verkiezingen van 2027. Het kantoor van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken reageerden niet op verzoeken om commentaar. Franse functionarissen verwezen naar president Emmanuel Macron, die op 21 oktober zei dat er geen zichtbare buitenlandse inmenging achter de protesten zat, maar wel buitenlandse manipulatie van informatie.
