Opmars AI-agents leidt tot grillige kosten en gebrek aan zicht
De snelle opmars van zelfstandig opererende AI-agents leidt bij veel organisaties tot onvoorspelbare kosten en een gebrek aan operationeel overzicht. Dat blijkt uit het zesde State of Observability-rapport van Cisco en dochteronderneming Splunk, gebaseerd op een onderzoek onder 2.050 IT-operations- en engineeringprofessionals in tien landen. Volgens de onderzoekers botst de ambitie om AI-agents breed in te zetten steeds vaker met het vermogen om die systemen zowel financieel als technisch te monitoren.
Waar bedrijven vandaag tientallen tot duizenden AI-agents tegelijkertijd op uiteenlopende taalmodellen draaien, verliest ruim de helft van de ondervraagden de grip op het verbruik. Voor 60 procent van de organisaties vormen vooral plotselinge pieken in de factuur een grotere operationele druk dan de reguliere basiskosten.
Daarnaast geeft 57 procent aan dat de kosten voor het verzamelen van telemetriedata inmiddels hoger uitvallen dan de kosten van de onderliggende infrastructuur die wordt gemonitord. Volgens Sander ten Hoedt, Cloud & AI Lead voor Cisco Benelux en Zwitserland, is gerichte observability nodig om van AI-tokenomics een beheersbare langetermijninvestering te maken.
Naast financiële onzekerheid worstelen organisaties met de inhoudelijke controle over hun systemen. Hoewel 87 procent het monitoren van AI als een duidelijke prioriteit beschouwt en 83 procent zich zorgen maakt over onbedoelde gevolgen van autonome agents, heeft 54 procent nog geen concrete bedrijfsdoelen aan die monitoring gekoppeld. Meer dan de helft (56 procent) kan de kwaliteit van de antwoorden van taalmodellen niet goed meten. Ook het opsporen van AI-hallucinaties blijkt in de praktijk lastig: 85 procent vindt inzicht daarin essentieel, maar slechts 58 procent slaagt daar daadwerkelijk in.
Controleren
Omdat AI-agents steeds dieper doordringen in bedrijfskritische processen, groeit de noodzaak tot samenwerking tussen IT-beheerders, ontwikkelaars en beveiligingsteams. Ruim vier op de vijf respondenten (81 procent) stelt dat deze disciplines nauwer moeten samenwerken om agents te controleren, en het onderling delen van data is inmiddels gestegen van 74 naar 84 procent. Volgens Jeetu Patel, President en Chief Product Officer bij Cisco, moeten bedrijven straks duizenden agents beheren, waardoor in realtime duidelijk moet zijn of een agent naar behoren functioneert of mogelijk is gecompromitteerd.
Uit het onderzoek komt tegelijkertijd een kopgroep naar voren die de inzet van agentic AI al beter beheersbaar heeft gemaakt. Binnen deze groep kan 91 procent de AI-kosten nauwkeurig toewijzen aan specifieke agents, modellen en workloads, tegenover 69 procent bij de overige ondervraagden. Ook werkt bij 94 procent van de koplopers het observability-team nauw samen met security, waardoor 86 procent prestatieproblemen direct kan herleiden tot een eventuele beveiligingskwestie. Deze organisaties onderscheiden zich door AI-agents ook in te zetten voor het automatisch oplossen van storingen, strikt te sturen op modelkwaliteit en privacy, en technische meetgegevens direct te verbinden aan hun zakelijke planning