Sectoren in Nederlandse economie kwetsbaar voor nasleep van conflict met Iran
Hoewel Iran en de Verenigde Staten een belangrijke stap richting vrede lijken te zetten, blijft de nasleep van de oorlog een aanzienlijk risico voor verschillende sectoren in de Nederlandse economie. Naar verwachting kan het nog maanden duren voordat de olie- en gassector in het Midden-Oosten weer redelijk functioneert. Ook de onzekerheid over het bereikte akkoord en de wapenstilstand houdt aan. Ondernemingen blijven hierdoor kwetsbaar voor hogere energie- en transportkosten, materiaalschaarste, hogere rentes en een lagere koopkracht. Volgens een nieuwe analyse van ABN AMRO lopen met name de industrie, transport, bouw en de vrijetijdsbranche extra risico’s.
De tijdelijke sluiting van de strategische Straat van Hormuz heeft in diverse toeleveringsketens al geleid tot de hoogste inflatie in jaren. Hoewel de Nederlandse industrie nog altijd een redelijk sterke groei laat zien voor 2026 (+2,5 procent) en 2027 (+3 procent), heeft de bank haar eerdere prognoses vanwege de geopolitieke situatie neerwaarts bijgesteld.
Directe klappen voor transport en bouw
De transportsector, die dit jaar naar verwachting met 1,5 procent groeit, probeert de fors gestegen dieselprijzen direct door te berekenen aan opdrachtgevers in andere sectoren, zoals de retail. De bouwsector wordt daarentegen vooral geconfronteerd met duurdere materialen. Ondanks volle orderportefeuilles en een stijgend aantal afgegeven vergunningen blijft de groei in de bouw de komende twee jaar steken op 1,5 procent. Bouwprojecten lopen bovendien een groter risico op vertraging door de combinatie van hoge logistieke kosten en de aanhoudende netcongestie.
Daarnaast groeit de druk op sectoren die gevoelig zijn voor zogeheten tweede-ronde-effecten, zoals een afnemende koopkracht door inflatie. ABN AMRO verwacht dat de voedselprijzen in de eerste helft van volgend jaar een piek zullen bereiken. De vrijetijdssector merkt die terughoudendheid van de consument nu al; de sector krimpt dit jaar met 1 procent, al wordt voor 2027 een bescheiden herstel van 2 procent voorzien. Voor de retail wordt een zeer gematigde volumegroei verwacht (+0,5 procent in 2026 en +1 procent in 2027). De foodsector stagneert de komende twee jaar volledig na een sterke groei in 2025.
Loonkostenstijging in krapteberoepen
Een andere grote uitdaging is de arbeidsmarkt. De combinatie van een aanhoudende krapte en de stijgende inflatie wakkert de looneisen aan. Vanaf 2027 kan dit leiden tot fors hogere loonkosten in arbeidsintensieve sectoren zoals de zorg, transport, beveiliging en het onderwijs. De stijging zal naar verwachting het hardst toeslaan bij de specifieke krapteberoepen, zoals monteurs, bouwvakkers en verpleegkundigen.
Verduurzaming als schild tegen geopolitieke schokken
De huidige situatie maakt het voor ondernemingen urgenter dan ooit om hun afhankelijkheid van fossiele brandstoffen af te bouwen. Sinds de energiecrisis van 2022 zijn bedrijven scherper op hun verbruik gaan letten, maar er liggen volgens de bank nog volop kansen in verdere elektrificatie.
"Veel ondernemingen kunnen hun processen nog elektrificeren en daardoor minder afhankelijk worden van fossiele energie", stelt Albert Jan Swart, Sectoreconoom Industrie, Transport en Logistiek bij ABN AMRO. "Zo is de batterijtechnologie in hoog tempo verbeterd, waardoor elektrische voertuigen grotere afstanden kunnen afleggen zonder te laden. Ook zijn batterijopslagsystemen veel goedkoper geworden, waardoor bedrijven in de industrie, bouw en transportsector deze bijvoorbeeld steeds vaker inzetten om netcongestie geen obstakel te laten zijn bij verdere elektrificatie."
Meer over economie
Over Witold Kepinski
