PwC: Nederlands tech-ecosysteem kraakt

De sector is diep geworteld in de Nederlandse economie en maatschappij. De onderzochte bedrijven bezitten gezamenlijk bijna 140.000 patenten en spelen een sleutelrol in vitale sectoren zoals de zorg, de energietransitie en de digitale dienstverlening. Bovendien fungeert de sector als een vliegwiel voor nieuwe bedrijvigheid: gemiddeld brengt één gevestigd techbedrijf acht nieuwe startups voort. Ook universitaire spin-outs doen het op papier goed; driehonderd van deze kennisbedrijven haalden samen 2,7 miljard dollar aan durfkapitaal (venture capital) op.

Zorgwekkende daling in harde cijfers

Ondanks deze fundamenten wijzen de marktindicatoren op een neerwaartse spiraal. Volgens Barbara Baarsma, hoofdeconoom bij PwC, laten de cijfers zien dat het Nederlandse oprichtings- en groeiklimaat scheuren vertoont. Sinds de piek in 2023 is het aantal nieuw opgerichte startups in Nederland met maar liefst 38 procent afgenomen. Daarnaast groeien bestaande jonge bedrijven minder snel door en heeft er sinds 2021 geen enkele beursgang (IPO) van een Nederlands techbedrijf meer plaatsgevonden.

Een van de grootste knelpunten is het aantrekken van internationaal talent, een absolute randvoorwaarde voor innovatie. Het aantal aanvragen voor kennismigranten is drastisch gedaald: van 33.000 in 2022 naar 19.500 in 2025. PwC koppelt deze daling direct aan het verslechterende fiscale klimaat in Nederland. Door versoberingen is de Nederlandse 30%-regeling voor expats een stuk minder aantrekkelijk geworden in vergelijking met soortgelijke expat-regelingen in buurlanden zoals België en Luxemburg.

Stagnerende doorstroom en knellende regels

Uit de analyse van PwC komt naar voren dat innovatieve bedrijven tegen een muur van elkaar versterkende obstakels aanlopen. De bottleneck zit volgens het onderzoek niet zozeer bij de start, maar bij de opschalingsfase. De zogeheten 'scale-up ratio' ligt op slechts 21,6 procent, wat betekent dat minder dan één op de vijf startups succesvol doorgroeit.

De oorzaken hiervoor zijn divers:

• Fiscale drempels voor talent: De huidige belastingheffing op aandelenparticipaties maakt het voor jonge bedrijven financieel onaantrekkelijk om personeel te belonen met certificaten of aandelen. Dit is juist in de opstartfase een beproefd middel om schaars talent te binden en loonkosten te drukken.
• Rigide arbeidsmarkt: De strenge regulering op de arbeidsmarkt maakt het voor techbedrijven risicovol en complex om snel op of af te schalen, terwijl flexibiliteit essentieel is in een snel veranderende techmarkt.
• Sluitpost voor innovatieregelingen: Bestaande overheidssubsidies en innovatieregelingen sluiten vaak niet goed aan op de dynamische en immateriële manier waarop moderne, digitale platformbedrijven werken, waardoor overheidssteun doel mist.

Kantelpunt voor Nederlands verdienvermogen

Volgens PwC bevindt de Nederlandse technologiesector zich op een gevaarlijk kantelpunt. De aanhoudende beleidsonzekerheid tast het vertrouwen van investeerders aan, terwijl durfkapitaal juist afhankelijk is van voorspelbaarheid op de lange termijn.

Hoofdeconoom Baarsma waarschuwt dat het haperen van deze sector directe gevolgen heeft voor de brede welvaart. Technologie- en platformbedrijven zijn de belangrijkste aanjagers van productiviteitsgroei op het gebied van kunstmatige intelligentie, digitalisering en energietechnologie. Juist die productiviteitswinst is hard nodig om de stijgende kosten van grote maatschappelijke uitdagingen — zoals de vergrijzing en de energietransitie — in de toekomst te kunnen blijven financieren. Een consistent en voorspelbaar overheidsbeleid is dan ook geen luxe, maar een noodzakelijke investering in het toekomstige verdienvermogen van Nederland.