Kabinet onderzoekt uniforme internetextensie voor overheid

Het ontbreekt burgers en ondernemers momenteel aan een uniek, betrouwbaar overheidskenmerk dat niet eenvoudig te kopiëren of na te maken is zo staat in de brief. Een centrale, uniform geregisseerde extensie moet direct uitsluitsel geven of een website of e-mail daadwerkelijk van de officiële overheid afkomstig is. Voordat er definitieve knopen worden doorgehakt, heeft het ministerie een uitgebreide impactanalyse laten uitvoeren naar de haalbaarheid, uitvoerbaarheid en betaalbaarheid van zo’n operatie.

Grote schoonmaak levert miljoenenbesparing op

Uit de impactanalyse blijkt dat de technische en organisatorische gevolgen van de migratie aanzienlijk zijn. Omdat het huidige landschap zo versnipperd is, moeten er strikte kaders komen voor beheer, toezicht en mogelijke uitzonderingen. Technisch is de operatie goed uitvoerbaar, mits er zorgvuldig wordt omgegaan met ingewikkelde koppelingen, beveiligingscertificaten en de online vindbaarheid van overheidsdiensten.

Financieel gezien laat het rapport een opvallende dynamiek zien. De kosten van de operatie hangen sterk samen met de bereidheid van de overheid om kritisch naar haar eigen wildgroei aan websites te kijken.

Als alle bestaande overheidsdomeinen één voor één worden omgezet naar de nieuwe extensie zonder opschoning, bedragen de eenmalige kosten gemiddeld €50 miljoen.

Als de overgang daarentegen wordt gecombineerd met een grote digitale schoonmaak, kunnen de eenmalige kosten worden beperkt tot circa €24 miljoen. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat maar liefst 50% tot 60% van de huidige websites van de Rijksoverheid overbodig, dubbel of verouderd is. Door deze portfolio's direct te saneren of samen te voegen, hoeven ze niet gemigreerd te worden. Dit levert de overheid op termijn een structurele besparing op van gemiddeld €23 miljoen per jaar. Hierdoor verdient de hele operatie zichzelf, afhankelijk van het scenario, al binnen drie tot vijf jaar volledig terug.

Twee scenario's: Snel rendement of geleidelijke overgang

In de impactanalyse zijn twee implementatieroutes uitgewerkt die nu naast elkaar liggen:

Scenario 1: Versnelde publiekswaarde

Bij dit scenario ligt de prioriteit bij het versneld omzetten van grote centrale platforms (zoals rijksoverheid.nl en overheid.nl) om als herkenbaar startpunt te dienen. De doorlooptijd bedraagt hierbij maximaal 5 jaar, met een geschatte terugverdientijd van 2 tot 3 jaar. Het grote voordeel hiervan is de snelle herkenbaarheid en directe publiekswaarde voor de burger.

Scenario 2: Geleidelijke transitie

Dit scenario kiest voor een meer gefaseerde omzetting die stapsgewijs beweegt van eenvoudige naar technisch complexe websites. De doorlooptijd is hier langer, namelijk 5 tot 10 jaar, wat ook de terugverdientijd opgkt naar 3 tot 5 jaar. Het voordeel van deze route is dat het meer rust biedt vanuit het oogpunt van uitvoerbaarheid en IT-beheersbaarheid.

De staatssecretaris wijst erop dat communicatie de sleutelfactor tot succes is. Een nieuwe extensie heeft immers pas waarde tegen phishing als burgers en ondernemers in binnen- en buitenland exact weten wat het kenmerk betekent. Tijdens de transitieperiode zullen oude en nieuwe domeinnamen noodgedwongen naast elkaar blijven bestaan, een fase die inherent een zekere digitale kwetsbaarheid met zich meebrengt.

Hoe nu verder?

De staatssecretaris benadrukt dat een grote opschoning van het webportfolio sowieso noodzakelijk is om de overheidsinformatie begrijpelijk en beheersbaar te houden. Dit sluit aan bij het al lopende Nationaal Actieplan Webbeleid en het traject Slagvaardige Overheid.

Om tot een definitief besluit te komen, wordt er de komende maanden een praktisch programmavoorstel voor de implementatie uitgewerkt, inclusief de exacte kosten- en batenverdeling per overheidsorganisatie. Voor het kerstreces van 2026 zal de staatssecretaris de Tweede Kamer informeren over de voortgang.

Mocht het kabinet groen licht geven voor de uniforme domeinnaamextensie, dan zal de introductie in drie stappen verlopen:

Stap 1: Verplichting - De nieuwe extensie wordt direct verplicht voor alle nieuw te bouwen, publieksgerichte websites van de rijksoverheid.

Stap 2: Opschoning - De bestaande websites van de rijksoverheid worden grondig opgeschoond en gesaneerd.

Stap 3: Omzetting - De overgebleven, vitale websites worden gefaseerd omgezet naar de nieuwe uniforme internetextensie.