AI, energiekosten en staatsschuld zetten wereldeconomie onder druk
Aan de vooravond van de jaarlijkse IMF-Wereldbank Jaarvergadering in Thailand heeft Kristalina Georgieva, CEO van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), opgeroepen tot dringende en vastberaden beleidsactie. In een toespraak aan de Lee Kuan Yew School of Public Policy in Singapore schetste de IMF-topvrouw een wereldeconomie die klem zit tussen tegenstrijdige krachten: een krachtige vraagimpuls door miljardeninvesteringen in kunstmatige intelligentie tegenover aanhoudende energieschokken en recordniveaus aan staatsschuld.
Volgens Georgieva trekt de combinatie van deze factoren de mondiale groei in twee uiteenlopende richtingen, wat leidt tot een instabiele economische dynamiek en toenemende ongelijkheid tussen landen.
AI-boom versus aanhoudende energiecrisis
De stormachtige opkomst van AI geldt momenteel als een van de belangrijkste aanjagers van de mondiale handel. Hardware en gerelateerde technologieën maken inmiddels meer dan tien procent uit van de wereldwijde goederenhandel. De investeringen in AI-infrastructuur overstijgen volgens het IMF historische aanlegfases van spoorwegen en telecomnetwerken. Deze kapitaalstroom bevoordeelt echter vooral een beperkt aantal economieën, voornamelijk in Noord-Amerika en Azië, die sleutelcomponenten en rekenkracht leveren.
Tegenover deze technologische stroomversnelling staat een negatieve aanbodschok op de energiemarkt. Mede door aanhoudende gewapende conflicten en de geopolitieke spanningen rond cruciale handelsroutes zoals de Straat van Hormuz blijven de olieprijzen rond de 100 dollar per vat schommelen. Hoge verwerkingskosten en tekorten aan raffinagecapaciteit drijven de prijzen van diesel en andere brandstoffen naar recordhoogte. Deze druk op energiekosten stimuleert de inflatie en baart het IMF zorgen met het oog op het aanstormende winterseizoen op het noordelijk halfrond.
Staatsschulden en stijgende kapitaalmarktrentes
Het samenspel van hardnekkige inflatie en grootschalige kapitaalvraag stuwt de kapitaalmarktrentes wereldwijd op. De rendementscurven op tienjarige staatsobligaties in de Verenigde Staten, Duitsland en Japan hebben het hoogste niveau in decennia bereikt.
Dit vormt een direct risico voor de mondiale overheidsfinanciën. De totale wereldwijde staatsschuld koerst af op meer dan 100 procent van het bruto binnenlands product (BBP). Waar beleidsmakers jarenlang konden vertrouwen op rentestanden die lager lagen dan de economische groei, is die situatie omgeslagen. Hierdoor stijgen de rentekosten fors en kunnen overheden schuldquotums niet langer louter via economische groei terugdringen.
Oproep tot begrotingsdiscipline en structurele hervormingen
Georgieva drong er bij centrale banken en ministers van Financiën op aan om monetair verkrappingsbeleid niet te vroeg te laten varen en doortastend op te treden op het vlak van begrotingsdiscipline. Vooral geavanceerde economieën met hoge schuldenlasten moeten geloofwaardige middellange termijnplannen opstellen om hun tekorten terug te dringen en financiële buffers te herstellen.
Naast begrotingsconsolidatie pleit het IMF voor structurele hervormingen. Het schrappen van overbodige regelgeving, het vergroten van de flexibiliteit op de arbeidsmarkt en het stimuleren van ondernemerschap zijn volgens het IMF noodzakelijk om de productiviteitswinsten van AI optimaal te benutten. Het IMF berekende dat een verantwoorde en brede uitrol van AI de wereldwijde economische groei op termijn met een half procentpunt per jaar kan verhogen.
Meer over onderzoek
Over Witold Kepinski
